Sunday, 17/01/2021

Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác tạo quỹ đất huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La

18:53 15/12/2020

Cơ quan quản lý luận của Viện Khoa học Môi Trường và Xã hội Mục tiêu của nghiên cứu này là tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến công tác tạo quỹ đất, từ đó đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tạo quỹ đất của huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La trong những năm tiếp theo. Nghiên cứu đã sử dụng phương pháp thu thập các tài liệu liên quan đến tạo quỹ đất: Công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư từ các phòng, ban thuộc UBND huyện Vân Hồ, kết quả: Từ năm 2015 - 2019, huyện Vân đã thực hiện thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho 49 dự án trong tổng số 95 dự án đạt 51,58% của kế hoạch sử dụng đất; tổng diện tích đã thu hồi và thực hiện được là 311,97 ha trong tổng số 415,40 ha đạt 75,1% của kế hoạch sử dụng đất, số hộ gia đình bị ảnh hưởng là 1.600 hộ. Tuy nhiên, quá trình thực hiện phát triển quỹ đất vẫn còn một số hạn chế trong việc lập quy hoạch, áp dụng đơn giá bồi thường, nguồn vốn thực hiện các dự án.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Huyện Vân Hồ có vị trí địa lý chiến lược, là cửa ngõ đặc biệt quan trọng của tỉnh Sơn La và vùng núi Tây Bắc, có trục quốc lộ 6 là huyết mạch của vùng Tây Bắc nối liền vùng kinh tế trọng điểm đồng bằng Bắc Bộ - Hà Nội với các tỉnh Tây Bắc Việt Nam và các tỉnh Bắc Lào, với nhiều lợi thế tiềm năng như: Nằm trong khu du lịch Quốc gia Mộc Châu, có điều kiện không khí mát mẻ quanh năm, đất đai phì nhiêu, cảnh quan thiên nhiên đẹp, nhân lực lao động dồi dào,.... Trong những năm gần đây, huyện Vân Hồ có tốc độ phát kinh tế xã hội rất mạnh, thu hút được nhiều dự án lớn đến đầu tư như Nhà máy chế biến hoa quả của Tập đoàn TH, nhà máy chế biến rau của Tập đoàn đến từ Hàn Quốc và đặc biệt là tuyến đường cao tốc Hoà Bình - Mộc Châu đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt sẽ góp phần tăng cường công tác thu hút đầu tư, phát triển dịch vụ, du lịch. Điều đó dẫn đến các hoạt động liên quan đến phát triển tạo quỹ đất để xây dựng cơ sở hạ tầng khu trung tâm hành chính - chính trị của huyện, thu hút đầu tư, phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội là rất quan trọng. Với mục tiêu nhằm tìm ra các yếu tố chi phối đến công tác tạo quỹ đất của huyện trong giai đoạn vừa qua đồng thời tìm kiếm giải pháp nhằm tăng cường công tác tác quỹ đất trên địa bàn thành phố chúng tôi tập trung nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác tạo quỹ đất huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La.

II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. Phương pháp điều tra và thu thập số liệu thứ cấp

Thu thập tài liệu, số liệu về thực trạng công tác tạo quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La tại 14 xã và tại các phòng, ban có liên quan thuộc Uỷ ban nhân dân huyện Vân Hồ, đặc biệt là Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Vân Hồ.

2.2. Phương pháp điều tra và thu thập số liệu sơ cấp

Điều tra phỏng vấn 30 công chức, viên chức công tác tại Phòng Tài nguyên và Môi trường; Trung tâm Phát triển quỹ đất, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai, Ban Quản lý Dự án Đầu tư và Xây dựng huyện và Uỷ ban nhân dân xã trên địa bàn huyện theo mẫu phiếu đã được lập sẵn đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhóm yếu tố đến công tác tạo quỹ đất. Để tìm hiểu các đối tượng chịu ảnh hưởng của quá trình thực hiện các dự án tạo quỹ đất, Tôi sử dụng 100 phiếu để phỏng vấn các hộ gia đình có liên quan để thu thập thông tin về quá trình bồi thường và giải phóng mặt bằng.

2.3. Phương pháp xử lý, phân tích và tổng hợp số liệu

Sử dụng thang đo Likert (Likert, 1932) để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố trong các nhóm yếu tố tác động đến tạo quỹ đất theo 5 mức độ. Chỉ số đánh giá chung là số bình quân gia quyền của số lượng người trả lời theo từng mức độ (rất cao: >4,20; cao: từ 3,40 đến 4,19; trung bình: từ 2,60 đến 3,39; thấp: từ 1,80 đến <2,59; rất thấp <1,8), trong đó mức độ Rất nhỏ được gán hệ số 1; Rất lớn được gán hệ số 5.

III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1. Khái quát công tác tạo quỹ đất của huyện Vân Hồ

Giai đoạn từ 2015 - 2019, huyện Vân Hồ thực hiện phát triển quỹ đất đã cơ bản đáp ứng được nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của huyện, của các chủ đầu tư thực hiện các dự án. Tính đến 31/12/2019, huyện Vân Hồ đã thực hiện thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho 49 dự án trong tổng số 95 dự án đạt 51,58% của Kế hoạch sử dụng đất (KHSDĐ); tổng diện tích đã thu hồi và thực hiện được là 311,97 ha trong tổng số 415,40 ha đạt 75,1% của KHSDĐ, số hộ gia đình liên quan 1.600 hộ.

3.2. Ảnh hưởng của các nhóm yếu tố đến công tác tạo quỹ đất

Điều tra cho thấy có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến công tác tạo quỹ đất của thành huyện Vân Hồ, nhưng có thể phân làm 3 nhóm yếu tố đó là nhóm yếu tố về quy hoạch, nhóm yếu tố về chính sách và nhóm yếu tố về tài chính.

3.2.1. Ảnh hưởng của nhóm yếu tố về tài chính

Yếu tố tài chính cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến kết quả của công tác tạo quỹ đất. Từ kết quả nghiên cứu cho thấy:

- Giá đất bồi thường hợp lý, sát với giá trị thực tế thì thúc đẩy tiến độ công tác giải phóng mặt bằng, rút ngắn thời gian tăng hiệu quả kinh tế và xã hội. Ngược lại giá bồi thường thấp, không đồng nhất giữa các vùng lân cận, giữa các dự án thì khó thực hiện, dự án kéo dài gây tổn thất về tài chính chính cho chủ đầu tư, làm mất cơ hội đầu tư, gia tăng khiếu kiện, mất ổn định an ninh, xã hội; Thực tế, từ khi Luật Đất đai 2013 có hiệu lực, các dự án thu hồi đất đầu phải xây dựng giá cụ thể để giải phóng mặt bằng thì công tác thu hồi đất đặc biệt là thu hồi đất ở thuận lợi hơn trước, về cơ bản người dân hài lòng với mức giá bồi thường. Tuy nhiên thu hồi đất nông nghiệp lại gặp khó khăn đặc biệt là đất nông nghiệp trong khu dân cư thực tế có sự chênh lệch không nhiều so với đất ở liền kề. Do đất nông nghiệp ít có giao dịch chuyển quyền nên khó xây dựng giá cụ thể mà chủ yếu là giá trong bảng giá do Uỷ ban nhân dân tỉnh quy định vì vậy chưa phù hợp với giá trị thực tế.

- Giá đấu giá đất không hợp lý, hiệu quả công tác đấu giá đất không cao, nếu giá quá thấp gây thất thoát ngân sách, ngược lại giá cao thì khó đấu giá thành công đặc biệt trong giai đoạn khó khăn như giai đoạn ảnh hưởng dịch Covid - 19 vừa qua, tránh tình trạng đấu giá nhiều lần gây tốn kém về các chi phí khác.

- Năng lực tài chính của chủ đầu tư quyết định đến kết quả thực hiện dự án, nếu nhà đầu tư đáp ứng được điều kiện về tài chính thì đảm bảo dự án được thực hiện, dự án sớm đi vào hoạt động tăng hiệu quả kinh tế, hiệu quả sử dụng đất góp phần phát triển kinh tế, xã hội. Ngược lại, nhà đầu tư không đủ năng lực tài chính thì dự án bị kéo dài thậm chí là không thể thực hiện do đó gây lãng phí tài nguyên, làm mất cơ hội đầu tư và ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát chung về kinh tế, xã hội. Thực tế cho thấy dự án nhà máy nhiệt điện Trung Sơn do tập đoạn điện lực Việt Nam làm chủ đầu tư mặc dù quy mô dự án lớn nhưng chủ đầu tư có nguồn lực về tài chính mạnh do đó công tác giải phóng mặt bằng rất thuận lợi, thời gian thực hiện ngắn. Ngược lại các dự trong khu trung tâm hành chính huyện dù các hộ dân đồng thuận chấp nhận phương án bồi thường nhưng do giá bồi thường tại khu vực cao trong khi năng lực tài chính của chủ đầu tư không đảm bảo vì vậy không có tiền để chi trả cho người dân khiến cho thời gian thực hiện dự án kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến người có đất bị thu hồi do không được thực hiện các quyền của người sử dụng đất, phải sống trong điều kiện tạm bợ do cơ sở hạ tầng không được đầu tư, mất ổn định cuộc sống đồng thời làm mất đi cơ hội đầu tư của các nhà đầu tư khác.

- Nhà nước cần có nguồn lực về tài chính thì mới có khả năng dự trữ đất đai để thực hiện chức năng điều tiết thị trường khi cần thiết, đảm bảo thị trường bất động sản hoạt động. Do không có quỹ phát triển đất đồng thời lại tăng cường các nguồn thu từ đất để phục vụ cho mục đích phát triển trước mắt do vậy thời gian qua tại huyện Vân Hồ chưa thực hiện được chức năng về dự trữ đất đai và điều tiết thị trường bất động sản.

            Để định lượng mức độ ảnh hưởng của nhóm yếu tố tài chính đến công tác tạo quỹ đất, nhóm nghiên cứu đã tập trung khảo sát ảnh hưởng của các yếu tố giá đất, kinh phí ngân sách nhà nước, kinh phí vay từ tổ chức tín dụng, kinh phí huy động từ nguồn khác, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, kết quả khảo sát cho thấy: Trong nhóm yếu tố tài chính, yếu tố “Giá đất” được đánh giá là có mức độ ảnh hưởng rất cao với giá trị trung bình chung tính được là 4,73; Tiếp theo là yếu tố “Kinh phí  ngân sách nhà nước (NSNN)” ở mức cao với giá trị trung bình chung là 4,03, yếu tố “Kinh phí vay từ tổ chức tín dụng”, “Kinh phí huy động từ nguồn khác” và “Góp vốn bằng quyền sử dụng đất” ở mức trung bình với giá trị trung bình chung lần lượt là 3,20 - 2,43 - 2,13 (Bảng 2).

Thực tế cho thấy yếu tố về giá đất có ảnh hưởng rất lớn đến công tác tạo quỹ đất, nó chi phối công tác giải phóng mặt bằng, hiệu quả kinh tế của các dự án và hiệu quả của công tác đấu giá đất, ngoài ra yếu tố nguồn vốn cũng có vai trò quan trọng, chủ đầu tư có năng lực về tài chính thì mới đảm bảo dự án được thực hiện đúng tiến độ, mới có khả năng tạo quỹ đất  dự trữ để phục vụ nhu cầu phát triển, điều tiết thị trường khi cần thiết. Vốn của các tổ chức tín dụng cũng tham gia tích cực vào quá trình này, đặc biệt đó là yếu tố điều tiết của thị trường nói chung và thị trường bất động sản nói riêng. Trên thực tế tại địa phương việc huy động các nguồn vốn khác và góp vốn bằng quyền sử dụng đất có ảnh hưởng chưa rõ ràng lắm đến công tác tạo quỹ đất, kết quả nghiên cứu cho thấy hình thức góp vốn bằng quyền sử dụng đất vẫn giữ vị trí rất khiêm tốn.  

3.2.2. Ảnh hưởng của nhóm yếu tố về quy hoạch

Quy hoạch ảnh hưởng đến công tác tạo quỹ đất bao gồm quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của địa phương; quy hoạch về môi trường, quy hoạch phát triển các ngành, đặc biệt với huyện Vân Hồ đó là quy hoạch phát triển du lịch. Các quy hoạch được lập đồng bộ, thống nhất giữa quy hoạch tổng thể với quy hoạch chi tiết, giữa quy hoạch phát triển chung với quy hoạch phát triển ngành, chất lượng quy hoạch đáp ứng được nhu cầu. Đây là tiền đề cho sự phát triển, là cơ sở pháp lý trong công tác quản lý nhà nước, là định hướng phát triển kinh tế, xã hội cho tương lai và tạo môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư.

Tất cả các dự án khi được xem xét phê duyệt thì yếu tố được xem xét đầu tiên là sự phù hợp quy hoạch, điều đó sẽ đảm bảo lộ trình phát triển chung của địa phương. Đây là yếu tố quyết định đến số lượng và loại đất cần tạo ra. Tổng hợp kết quả điều tra cho thấy cho thấy nhóm yếu tố quy hoạch được đánh giá ở mức độ ảnh hưởng từ lớn đến rất lớn. Trong đó yếu tố về quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất có mức ảnh hưởng ở mức rất lớn cùng chỉ số đánh giá là 4,47, yếu tố định mức quy hoạch có mức ảnh hưởng lớn với chỉ số đánh giá là 3,90 (Bảng 3). Yếu tố quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội cũng là yếu tố được đánh giá là ảnh hưởng rất cao thành phố Yên Bái và thành phố Cao Bằng  ‘Hồ Thị Lam Trà và cộng sự (2016a, b)’.

Kết quả trên phản ánh thực tế: Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế luôn được đặt lên hàng đầu, có tầm quan trọng lớn vì nó là định hướng chung để các ngành căn cứ vào đó lập quy hoạch riêng. Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế cần được nghiên cứu kĩ dựa trên những đặc thù của địa phương cả về tốc độ phát triển kinh tế và những tiềm năng về tài nguyên môi trường, vị trí địa lý,...

Yếu tố định mức quy hoạch (hạn mức sử dụng đất đối với các dự án đầu tư) được đánh giá là có mức độ ảnh hưởng lớn với giá trị trung bình là 3,90. Trên thực tế, định mức quy hoạch ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định phê duyệt dự án đầu tư, các dự án có quy mô vượt định mức quy hoạch đều được coi là không phù hợp với quy hoạch và không được lựa chọn để thực hiện. Vì vậy, xác định định mức quy hoạch là công tác quan trọng, cần điều tra kỹ sao cho phù hợp nhất với từng địa phương cụ thể.

Ngoài ra, quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch chung xây dựng huyện Vân Hồ là sự điều chỉnh, sắp xếp lại một cách hợp lý về mục đích sử dụng đất tại một địa phương hoặc một vùng. Các địa phương dựa vào quy hoạch được phê duyệt để thực hiện các kế hoạch sử dụng đất của mình. Để công tác phát triển quỹ đất được hiệu quả thì quy hoạch sử dụng đất đóng vai trò quan trọng bởi nó gắn với việc phân bổ đất đai và thay đổi mục đích sử dụng đất.

Đánh giá chung nhóm yếu tố quy hoạch là 4,28 - so với thang Likert thì đây được coi là chính sách có mức độ ảnh hưởng rất lớn tới công tác phát triển quỹ đất của huyện Vân Hồ.

3.2.3. Ảnh hưởng của nhóm yếu tố chính sách

Chính sách là công cụ để Nhà nước thực hiện đại diện quyền sở hữu toàn dân về đất đai. Thực tế tại huyện Vân Hồ cho thấy sự tác động của chính sách đến kết quả công tác giải phóng mặt bằng hết sức rõ nét, những quy định chưa phù hợp trở thành rào cản trong quá trình thu hồi đất, giao đất ảnh hưởng đến thời gian hoàn thành dự án, giảm hiệu quả về kinh tế, xã hội và ngược lại. Tổng hợp kết quả điều tra cho thấy, chỉ số chỉ số đánh giá chung của nhóm chính sách dao động từ 3,30 đến 4,33 (trung bình 3,87) thể hiện tầm quan trọng của nhóm yếu tố chính sách đối với công tác phát triển quỹ đất của huyện Vân Hồ (Bảng 4).

Trong nhóm yếu tố chính sách có ảnh hưởng tới công tác phát triển quỹ đất tại huyện Vân Hồ, yếu tố “Chính sách hỗ trợ” được đánh giá ở mức độ rất cao, với chỉ số đánh giá trung bình chung là 4,33 (Bảng 4) so với thang điểm Likert thì đây được coi là chính sách có ảnh hưởng rất lớn tới công tác phát triển quỹ đất trên địa bàn huyện. Như vậy có thể nói chính sách hỗ trợ là yếu tố rất quan trọng trong việc thực hiện thu hồi đất, phát triển quỹ đất phục vụ thực hiện các dự án phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn huyện Vân Hồ.

Các yếu tố “Chính sách đất đai” và “Chính sách thu hút đầu tư” được đánh giá ở mức độ cao với chỉ số đánh giá trung bình chung lần lượt là 3,97 và 3,87 (Bảng 4). Chính sách, pháp luật về đất đai với tầm ảnh hưởng sâu rộng tới mọi mặt của đời sống xã hội đã đóng góp tích cực vào việc phát triển kinh tế - xã hội và môi trường. Thông qua việc phân bổ, sử dụng đất đã tạo được nhiều việc làm, ổn định đời sống cho người dân qua chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp sang công nghiệp, thương mại, dịch vụ, chuyển quỹ đất nông nghiệp sang phi nông nghiệp. Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư do Nhà nước thu hồi đất đã góp phần ổn định đời sống hàng nghìn hộ nông dân, thông qua chính sách hỗ trợ đào tạo chuyển đổi ngành nghề, giải quyết mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước, người có đất bị thu hồi và nhà đầu tư. Đối với các nhà đầu tư, yếu tố mà họ luôn quan tâm đó là mặt bằng thực hiện dự án, tính ổn định về sử dụng đất tại nơi đầu tư và nguồn vốn có thể huy động được khi tiến hành đầu tư. Những địa phương làm tốt công tác hỗ trợ này thì mức độ đầu tư các dự án vào địa phương đó sẽ cao, đồng nghĩa với đó là công tác phát triển quỹ đất sẽ được đẩy mạnh thực hiện.

Yếu tố “Các chính sách khác” được đánh giá ở mức độ trung bình với chỉ số đánh giá trung bình chung là 3,30  (Bảng 4). Kết quả trên phản ảnh đúng mức độ ảnh hưởng của các chính sách khác đến công tác phát triển quỹ đất trên địa bàn huyện Vân Hồ, do đây là chính sách mang tính cục bộ, chỉ áp dụng cho một số trường hợp đặc thù. Mặt khác, trong thực tế chính sách này chưa được áp dụng hiệu quả, còn mang nặng tính hình thức nên cần có giải pháp để nâng cao hiệu quả hơn nữa trong quá trình triển khai.

3.3. Một số giải pháp tăng cường công tác tạo quỹ đất của huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La

3.3..1. Giải pháp về chính sách

Tiếp tục đẩy mạnh và thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách pháp luật đất đai về phát triển quỹ đất, đảm bảo thu hút đầu tư thông qua các hình thức hỗ trợ hợp lý về vốn và các điều kiện để có mặt bằng sạch thực hiện đầu tư.

Tổ chức thực hiện tốt các quy định pháp luật hiện hành, tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật về trường hợp nhà nước thu hồi đất và trường hợp phải thỏa thuận, tránh bị lợi dụng nhất là đối với nhiều dự án phát triển kinh tế; tuyên truyền, giải thích tốt các quy định của pháp luật đất đai.

Tập trung nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh (cải cách thủ tục hành chính, kiểm tra giám sát tốt việc thực thi công vụ của cán bộ, công chức trong việc thực thi nhiệm vụ).

Thực hiện có hiệu quả chính sách đất đai, chính sách hỗ trợ trong công tác phát triển quỹ đất, đảm bảo cho người dân bị thu hồi đất có nơi ở mới, cũng như đời sống vật chất và tinh thần tốt hơn trước khi bị thu hồi đất.

3.3.2. Giải pháp về tài chính

Cần xem xét toàn diện, đầy đủ các thành tố cấu thành giá đất, nhất là các yếu tố thuộc cơ sở hạ tầng kỹ thuật và cơ sở hạ tầng xã hội. Xác định giá đất cụ thể phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện và giúp công tác thu hồi, giải phóng mặt bằng được thực hiện đúng tiến độ, tránh tình trạng người sử dụng đất không đồng ý bàn giao mặt bằng do giá bồi thường không thỏa đáng.

Sau khi được người dân chấp thuận giá đất bồi thường cần bố trí các nguồn kinh phí hợp lý, để có kinh phí bồi thường ngay, càng sớm càng tốt cho công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời cần có nguồn kinh phí thích đáng cho quỹ phát triển đất để có thể tạo quỹ đất dự trữ, khi có dự án đầu tư có thể bàn giao mặt bằng cho dự án triển khai, không mất thời gian cho việc thu hồi, bồi thường và giải phóng mặt bằng cho dự án, cho công tác tạo quỹ đất.

Nâng cao kỹ năng định giá đất, xem xét toàn diện, đầy đủ các thành tố cấu thành giá đất, nhất là các yếu tố thuộc cơ sở hạ tầng kỹ thuật và cơ sở hạ tầng xã hội. Xác định giá đất cụ thể phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thị xã và giúp công tác thu hồi, giải phóng mặt bằng được thực hiện đúng tiến độ, tránh tình trạng người sử dụng đất không đồng ý bàn giao mặt bằng do giá bồi thường không thỏa đáng.

Xây dựng cơ sở dữ liệu về giá đất tới từng thửa đất gắn với cơ sở dữ liệu đất đai; công khai giá trị BĐS trong hệ thống tính thuế, phí và các nghĩa vụ tài chính có liên quan trên các phương tiện thông tin của địa phương.

Tăng cường xã hội hóa trong công tác định giá với sự tham gia của các tổ chức định giá độc lập tạo điều kiện nâng cao khả năng định giá đất cụ thể; đảm bảo tính thuyết phục đối với người sử dụng đất và nhà đầu tư.

3.3.3. Giải pháp về quy hoạch

Để quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội là cơ sở cho quy hoạch các ngành có liên quan như quy hoạch xây dựng chi tiết, quy hoạch không gian đô thị, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch vùng,... cần nâng cao chất lượng công tác lập quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội.

Chú trọng công tác lập điều chỉnh quy và thực hiện quy hoạch chung xây dựng huyện Vân Hồ và điều chỉnh quy hoạch xây dựng nông thôn mới các xã  trên địa bàn huyện nhằm mục đích căn cứ cho phát triển quỹ đất cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương gắn với việc xây dựng nông thôn mới. Rà soát, điều chỉnh bổ sung đồ án quy hoạch chung khu Trung tâm hành chính, chính trị huyện gắn với xây dựng trung tâm huyện trở thành đô thị loại V.  

Đẩy mạnh công tác quản lý sau quy hoạch các khu vực đã có quy hoạch được phê duyệt, nhất là quản lý quy hoạch chi tiết khu trung tâm hành chính, chính trị huyện, trung tâm xã, quy hoạch dọc tuyến đường Quốc lộ 6 trên địa bàn xã Vân Hồ, Lóng Luông. Phối hợp triển khai thực hiện có hiệu quả Đề án Khu công nghiệp Vân Hồ.

Đầu tư phát triển đô thị theo công thức: Hạ tầng - nhà ở và dân cư gắn với quy hoạch phát triển đô thị du lịch. Quan điểm này có nghĩa là bắt buộc phải đầu tư cơ sở hạ tầng đi trước, sau đó đến xây dựng nhà ở và cuối cùng dân cư mới đến sinh sống. Chú trọng tính toán hiệu quả sử dụng đất khi lập đề án quy hoạch sử dụng đất.

Tăng cường trách nhiệm của các cấp, các ngành trong công tác thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong việc tổ chức thực hiện nội dung này. Thực hiện nghiêm các quy định bắt buộc phải có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trong công tác giao đất, thu hồi đất; xây dựng hoàn thiện cơ sở hạ tầng trước lúc giao đất, đấu giá đất.

Chú trọng tính toán hiệu quả sử dụng đất khi lập đề án quy hoạch sử dụng đất tại địa phương, qua đó phân bổ kế hoạch sử dụng đất phù hợp, tránh lãng phí. Tổ chức quản lý mục đích sử dụng đất từ khi lập và công bố quy hoạch.

Cần có cơ chế đánh giá, giám sát việc tổ chức thực hiện quy hoạch; có lộ trình thực hiện và giải pháp huy động nguồn lực kinh phí để đảm bảo cho việc thực hiện quy hoạch đúng kế hoạch đã phê duyệt, tránh quy hoạch treo.

3.3.4. Giải pháp về kinh tế - xã hội, cơ sở hạ tầng

Tăng cường phổ biến, tuyên truyền kiến thức pháp luật: Chính sách pháp luật là công cụ pháp lý quan trọng để thực hiện quản lý nhà nước về đất đai, đưa đất đai vào khai thác sử dụng. Những nội dung nào được pháp luật quy định thì được triển khai, áp dụng. Ngược lại, nếu chưa được pháp luật quy định thì không được thực hiện. Công tác phát triển quỹ đất bị điều khiển bởi nhiều nhóm pháp luật khác nhau, nhưng chính sách pháp luật về đất đai có ảnh hưởng trực tiếp và rất lớn, đặc biệt là những quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Huyện Vân Hồ nên thực hiện phát triển quỹ đất ở những địa điểm trong tương lai sẽ phát triển mạnh về kinh tế - xã hội (Xã Xuân Nha, xã Lóng Luông, xã Tô Múa, xã Chiềng Khoa, xã Chiềng Yên) để phát triển quỹ đất phục vụ các mục đích như đấu giá quyền sử dụng đất, sản xuất kinh doanh, thương mại dịch vụ, du lịch giúp địa phương giảm áp lực sử dụng đất tại vị trí trung tâm huyện, chủ động được quỹ đất phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Trước và sau khi phát triển quỹ đất nên tiến hành khảo sát các thông tin kinh tế, xã hội của cộng đồng, tổ chức, cá nhân bị ảnh hưởng. Từ đó xác định những tác động kinh tế, xã hội của dự án. Các số liệu về kinh tế, xã hội nên điều tra, khảo sát là: Các thông tin về nhân khẩu (giới tính, độ tuổi); Thực trạng về kinh tế, việc làm, thu nhập; Mật độ dân số; Trình độ dân trí; Phong tục tập quán địa phương.

Tập trung phát triển kinh tế vùng trên cơ sở phát huy và khai thác tối đa tiềm năng và lợi thế của từng vùng (Vùng dọc Quốc lộ 6 và phụ cận; Vùng dọc Sông Đà và vùng cao biên giới). Tiếp tục thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang dịch vụ, du lịch; tăng cường đào tạo nghề, chuyển đổi nghề nghiệp cho lao động nông thôn.

Tập trung nguồn lực, đầu tư xây dựng đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông kết nối giữa huyện với bên ngoài, mà trước hết là đẩy nhanh việc xây dựng tuyến đường cao tốc, cung cấp nước sạch, hạ tầng đô thị, bảo vệ môi trường, môi sinh. Phát triển đô thị và nông thôn, trước mắt tập trung đầu tư hoàn chỉnh hạ tầng đồng bộ ở khu vực đô thị trung tâm (bệnh viện, chợ,…) và các điểm dân cư tập trung ở khu vực nông thôn. Sẵn sàng các điều kiện phục vụ các nhu cầu của nhân dân, nhà đầu tư trong quá trình phát triển quỹ đất.

IV. KẾT LUẬN

Từ kết quả nghiên cứu đánh giá thực trạng phát triển quỹ đất tại huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La rút ra được những kết luận, như sau:

Huyện Vân Hồ có diện tích tự nhiên 98.288,90 ha, gồm 14 xã (trong đó có 10 xã đặc biệt khó khăn và 4 xã vùng 2); dân số của huyện năm 2019 là đạt 64.423 người. Huyện có vị trí địa lý chiến lược, là cửa ngõ đặc biệt quan trọng của tỉnh Sơn La và vùng núi Tây Bắc, có trục quốc lộ 6 là huyết mạch của vùng Tây Bắc nối liền vùng kinh tế trọng điểm đồng bằng Bắc Bộ - Hà Nội với các tỉnh Tây Bắc Việt Nam và các tỉnh Bắc Lào, với nhiều lợi thế tiềm năng như: Nằm trong khu du lịch Quốc gia Mộc Châu, có điều kiện không khí mát mẻ quanh năm, đất đai phì nhiêu, cảnh quan thiên nhiên đẹp, đa dạng văn hoá các dân tộc, nhân lực lao động dồi dào,.... đây là điều kiện rất thuận lợi cho huyện ngày càng phát triển.

Giai đoạn từ 2015 - 2019, công tác quản lý đất đai của huyện luôn được quan tâm và đạt được những kết quả tốt. Về cơ bản đã hình thành hệ thống quản lý và thực hiện các nhiệm vụ quản lý đất đai ngày càng đi vào nền nếp tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý đất đai những năm tiếp theo. Tình hình sử dụng đất đai tại huyện diễn ra theo chiều hướng giảm diện tích đất nông nghiệp, tăng diện tích đất phi nông nghiệp, khai thác tối đa phần diện tích chưa sử dụng.

Giai đoạn từ 2015 - 2019, huyện Vân Hồ thực hiện công tác phát triển quỹ đất đã cơ bản đáp ứng được nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của huyện, của chủ đầu tư các dự án. Tính đến 31/12/2019, huyện Vân Hồ đã thực hiện thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho 49 dự án trong tổng số 95 dự án đạt 51,58% của KHSDĐ; tổng diện tích đã thu hồi và thực hiện được là 311,97 ha trong tổng số 415,40 ha đạt 75,1% của KHSDĐ, số hộ gia đình liên quan 1.600 hộ.

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến công tác phát triển quỹ đất và các tác động của phát triển quỹ đất đến phát triển kinh tế - xã hội tại huyện Vân Hồ đánh giá thông qua 30 công chức, viên chức trực tiếp liên quan đến công tác phát triển quỹ đất và 100 hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi. Trong số 5 nhóm yếu tố được điều tra thì mức độ ảnh hưởng của nhóm yếu tố chính sách là lớn với chỉ số đánh giá chung là 3,87; mức độ ảnh hưởng của nhóm yếu tố tài chính là trung bình với chỉ số đánh giá là 3,30; mức độ ảnh hưởng của nhóm yếu tố quy hoạch rất lớn với chỉ số đánh giá chung là 4,28; nhóm yếu tố kinh tế - xã hội với chỉ số đánh giá chung là 2,73 có mức độ ảnh hưởng trung bình. Nhóm yếu tố điều kiện tự nhiên, cơ sở hạ tầng là 4,40 có mức độ ảnh hưởng lớn. Trong nhóm tác động của phát triển quỹ đất đến phát triển kinh tế - xã hội, thì phát triển quỹ đất tác động đến cơ sở hạ tầng xung quanh ở mức lớn nhất với chỉ số đánh giá chung là 4,36 và tác động đến cơ hội lựa chọn việc làm cho người dân ở mức thấp nhất với chỉ số đánh giá chung là 3,08.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Likert, R.A (1932), A technique for the measuarement of attitudes, Archives of Psychology. Vol. 140, No. 55.
  2. Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Vân Hồ (2015, 2016, 2017, 2018, 2019), Báo cáo kết quả thực hiện công tác các năm 2015, 2016, 2017, 2018, 2019;
  3. Hồ Thị Lam Trà, Vũ Tuấn Tú, Phan Thị Thanh Huyền (2016a), Đánh giá thực trạng phát triển quỹ đất tại thành phố Yên Bái - tỉnh Yên Bái. Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn,  Số 19/2016 (10-17)
  4. Hồ Thị Lam Trà, Hoàng Phương Anh, Phạm Phương Nam (2016b), Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác phát triển quỹ đất thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng Tạp chí Khoa học đất, Số 49 (91-96 )
  5. Hồ Thị Lam Trà, Mai Thị Thùy Dương, Lê Văn Thơ (2016c), Tác động của công tác tạo quỹ đất đến phát triển kinh tế-xã hội thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010-2015. Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn,  Số 21/2016 (135-142)
  6. UBND tỉnh Sơn La (2015), Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế- xã hội huyện Vân Hồ đến năm 2020 tầm nhìn đến năm 2030;
  7. Ủy ban nhân dân huyện Vân Hồ (2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020), Báo cáo Kế hoạch sử dụng đất năm 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020;
  8. Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Vân Hồ (2015, 2016, 2017, 2018, 2019), Báo cáo kết quả thực hiện công tác các năm 2015, 2016, 2017, 2018, 2019.
  9. Ủy ban nhân dân huyện Vân Hồ (2019), Báo cáo tình hình phát triển kinh tế - xã hội năm 2019

Vũ Văn Dũng,
Uỷ ban nhân dân huyện Vân Hồ

Chia sẻ bài viết

Thong ke